2020/10/29
USD 2,811

Хятад хэтэрхий томорч, Орос огцом хүчирхэгжинэ

Үндэсний шуудан
2020/09/20

Монгол орон. “Хадны завсар хавчуулаастай халиуны зулзага хөөрхий” бишээ цодгор зулзага. Хоёр томоосоо хожоо гаргаж чадах л хэрэгтэй. Энэ өдрүүдэд Монгол, Хятадын харилцааны үйл явдал их өрнөж байна. Хятадын тал “хөрш орон хөгжиж байж манайх хөгжинө...” гэдэг үгээ давтан хэллээ. Өнөөгийн дэлхийн байдал, хөгжлийн ерөнхий төлвийн суурь дэвсгэр дээр би олон улсын харилцааны тоймоо танд танилцуулж байх болно. Одоо дэлхийд юу анхаарал татаж буйг товч мэдэж эргэцүүлээрэй. Бид түргэн хувьсан өөрчлөгдөж буй гайхамшигт цаг үед аж төрөн буй. Тэр нь тухайн улс орны тухайг мөчид ашиглаж болох бололцоо, далим ч бий. Аливаа улс оронд язгуур эрх ашиг гэж бий. Монгол Улс, БНХАУ, ОХУ хоёр талын, гурван талын харилцаанд тэр эрх ашиг чухал.

Дэлхийн хөгжлийн төв Хойд Америкаас одоо Ази тив, Зүүн хойд Азид шилжиж байна. Азтай Монгол улс Азийн энэ бүсэд хамаарна. Хөгжлийн төв нь БНХАУ тэгээд Япон, хоёр Солонгос, Оросын Алс Дорнод, Монгол гээд... Энд эдийн засгийн хөгжил, харилцааны сайхан ирээдүй байна. Зам тээвэр гэхэд л дэлхийн аль ч том далай нээлттэй. Номхон дөлгөөн далай, Атлантын далай, Энэтхэгийн далай...цэнхэр зам зурайж байна. Хуурай зам Өрнөд Европоос галт тэрэг, автомашин хөндлөн гулд давхиж болно. Хөгжлийн туршлага БНХАУ, Япон, БНСУ, ОХУ-ын Алс Дорнодын хязгаар. Зүүн хойд Азийн бүс нутгийн байгалийн бялагт дэлхий даяараа шунаж байна. Манай гарагийн ирээдүй, олон улсын харилцааны төлөвт монголчууд бид гарч байгаа, гарах бололцоог л овжин ашиглах чухал нь хэнд ч ойлгомжтой.

БНХАУ, ОХУ одоо найзууд л байна. Энэ хоёр том гүрэн сайдах, муудах нь амархан. Үүрд тэврэлдсэн найзууд байхгүй байх аа. Энэ өдрүүдэд ч Хятад-Оросын харилцаанд эгзэгтэй зүйл яригдаж л байна. Орос, Хятад гүрнүүд Ази, Зүүн хойд Ази дахь нөлөөгөө булаацалдах төлөв бий. Энэ хоёр томын дээд, доод түвшний яриа хэлэлцээ, ил далд бодлого үйл ажиллагаанд Монгол хавчуулаастай байгаа нь үнэн, ойлгомжтой. Харин бид түүний аясыг судлаж мэдэх, ухаалаг, тэгэхдээ хүлээцтэй бодлого, үйл ажиллагаа өрнүүлэх нь чухлаас чухал. БНХАУ, түүний тэргүүн зэргийн удирдагч Си Жиньпиний бодлого, үйл ажиллагаа бүхэлдээ дэлхий дахин руу хандах болсон. “Нэг бүс, Нэг зам”, “Хүн төрөлхтний хувь заяаны хамтын цогц” хэмээн томьёолоод, ургаш ахиж байна. Хятад бол асар том зах зээл, худалдан авах чадвар машид өндөр. Түүнийг Монголын төр засагч, түмэн олон ч чадварлаг ашиглах, хамтрах хэрэгтэй юм.

Хуучин сэтгэлгээгээр хандах, хардаж сэрдэх биш, шинэлэг байдлаар, ирээдүйн байдал, судалгааны үндсэн дээр ажиллах нь чухал. БНХАУ дэлхий рүү өөрийн нээлттэй, асар багтаамжтай хаалгаа дэлгээд байна. Харин энэ коронавирус маш том саад тотгор болж байна. Ер нь энэ өвчин нөгөө даяаршил гэдгийг бараг дампууруулав. Одоо БНХАУ худалдаагаараа, эдийн засгийн хөгжлийн хурдацаар дэлхийд нэгдүгээрт, эдийн засгийн потенциалаар хоёдугаарт орчихоод байна. Тэгэхээр дэлхийн хоёр дахь топ эдийн засаг гэсэн үг. Зөвхөн эдийн засаг худалдаагаар ч биш дэлхийн шинэ дэг журам бий болгоход анхаарах боллоо. Эдгээр нь сүүлийн үеийн олон улс харилцааны үйл явцад илэрсээр. Энэ удаагийн цар тахал их төвөг учрууллаа, хойшид тэр хэрхэх нь тодорхойгүй.

Энэ өдрүүдэд өмнө талын монголчуудаас үүдэлтэй монгол хэл, бичгийн тухайд их яриа, хөдөлгөөн үүслээ. Монгол хэл дэлхийн томд орох хэл, дэлхийд их идэвхтэй хэрэглээтэй 600 орчим хэл бий. Түүний нэг нь монгол хэл. Бидний монгол хэл их хэлмэгдсэн, манж, хятад хэдэн зуун жил, орос 70-аад жил, одоо англи гээд бид өөрсдөө хошуурцгааж байна. Гэхдээ монгол хэл тэсэж үлдсэн. Үлдсэн төдийгүй баяжин төгөлдөржиж байна гэж би бардам хэлье. Яагаад гэдэг учир утгын нэг нь, үндэсний бичиг үсэгтэйд байгаа юм.

Хятадын удирдлагын бодлогоос хамаараад, өмнөд монголд, улмаар манай үндэсний хэл бичгээ хамгаалах их тэмцэл өрнөж байна. Энэ ч аргагүй, хэл соёл тухайн үндэстний оршин байх үндэс суурь. Бидний монголчуудын тэмцэл бас л ухаалаг, ямар хүрээнд хэрхэн гэдгийн жорыг тааруулах хэрэгтэй. Монгол Улсын одоогийн төр засаг чимээгүйхэн, гэхдээ үнэн санаагаар тэмцэх бодлого барьж байх шиг. Энэ зөв. Ямар нэг үндэстний хэцүүдэж буй хэл, соёлын төлөө хамгийн тэргүүн эгнээнд тэмцэх олон улсын байгууллага ЮНЕСКО бас Хүний эрхийн байгууллагууд чимээ анир багатай. Тэд Хятадын ирээдүйн томролт, нөлөөнөөс эмээгээд байгаа юм.

Бидний монголчууд эдгээр албан ёсны байгууллагуудад санаа тавьж, монгол хэл, соёлын эрдэмтэд, мэргэжилтнүүд уриалан тэмцэх, урьд талын төрөл садангуудын тэмцлийг дэмжих нигууртай. Манай Монголд монгол хэл, бичгийн төлөө тэмцэл эрч хүчтэй байнгын, тэргүүн эгнээнд байх учиртай. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч асан Намбарын Энхбаярын гадаад бодлогын орон тооны бус зөвлөх, эрдэмтэн байхдаа би Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн БНХАУ-д хийх албан ёсны айлчлалын үеэр Н.Энхбаяр, БНХАУ-ын дарга Ху Жинтао нарын ганцаарчилсан уулзалтын үеэр “Манай үндэстний нэгэн хэсэг Өвөр Монголыг энэ том гүрэн хэл соёлтой нь хөгжүүлээд байдагт жирийн монгол хүний хувьд их баяртай байдаг” гэж хэлэх санал тавьж байлаа.

БНХАУ, ОХУ хоёр стратегийн түншлэлийн зиндааны харилцаатай. Энэ бол аюулгүй байдлын хамтын ажиллагаа гэсэн ойлголт юм. Аюулгүй байдлын хамтын ажиллагаа гэдэг нь цэрэг, зэвсгийн тал руу хэлтийдэг талтай. Хятад улс гадаад улс оруудыг их судалдаг. Түүндээ түшиглэсэн бодлого эрхлэхийг чармайдаг. Монгол Улсын байдал, төр засгийн бодлого үйл ажиллагаа, хүмүүсийн санаа бодолд нухацтай судалгаа хийж л байгаа.

ОХУ цэрэг зэвсгийн талаар огцом хүчирхэгжиж байна. Түүний далим, анхаарал нь Украин, Беларус юм. Одоо эдгээр улсын хил орчим, цэрэг зэвсэг сэтгэл түгшээж байна гэж ойр хавийнхан нь ярьцгааж, сэтгүүлчид тэр зүг дурангаа чиглүүлж байна. Үнэн хэрэгтээ НАТО алгуурхан ч гэлээ, янз бүрийн далим ашиглан ОХУ-ыг бүсэлсээр байгаа. ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.Путин угаасаа хүчний байгууллагын хүн. Дайсан найз хоёроо маш сайн ялгадаг. Владимир Путин гэдэг энэ эр ОХУ гэдэг том гүрний нэгэн ёсны “хаан” маягтай. Өнөө үе түүнд олон шалгуур тавьж байна. Тухайлбал, Украин, Беларус, өрнөдийн хориг, коронавирус. Тэр шийдвэртэй, эрс шийдэмгий бодлого боловсруулж магадгүй. В.Путин дэлхийн том орны удирдагч дотроос хурдан сэтгэдгээрээ онцлогтой.

Монголчууд хоёр их хөршөөсөө- БНХАУ, ОХУ-аас санаа авах, суралцах шийдэл алхам тутамд л гардаг. Өнөөдөр сайн харцгаах, ухаалаг, ул суурьтай бодлого Монгол Улсын аль ч шатанд аргагүй хэрэгтэй байна.


Сэтгэгдэл (21)

ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
202.70.37.34 |   2020/10/18
үнэмшилтэй жүжиглэх гэж дипломат арга бий
Хариулах
66.181.184.140 |   2020/10/14
Бид зохицож амьдарна.
Хариулах
192.82.70.164 |   2020/10/03
Буруу зөрүү ихтэй өнгөц харж бичжээ
Хариулах
66.181.170.73 |   2020/09/28
баярлалаа
Хариулах
202.9.46.48 |   2020/09/27
Аятайхан нийтлэл уншлаа. Хүн төрлөхтний хөгжил амьдралын урсацаас хархад хүчтэй нь хүчгүйгээ ноёрхож, байдаг баялагыг нь цөлмөж баяжиж улам хүчирхэгжиж л байсан. Одоо ч энэ нийгмийн хөгжлөө дагаад өнгө зүсээ өөрчлөн өмөөрч хамгаалах, тусалж дэмжих нэрээр аажимдаа мөлждөг явагдаж л байна.ОХУ өөрийн үндэсний эрх ашиг нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдалд санаа зовохгүй байх аргагүй болсон НАТО, АНУ хүч хавсарч хилд нь улам бүр хитэж ойртохыг хүсч байхад Орос юу гэж хараад зүгээр суухав дээ.
Хариулах
103.57.94.66 |   2020/09/23
ХАХА ХУДАЛ ЗОХИОЛ БИЧИЖ БАЙДГАА ХЭЗЭЭ БОЛИХ ВЭЭ ЗОХИОЛЧДООО ХХАХАХАХА
Хариулах
202.9.46.200 |   2020/09/21
тиймээ үнэн
Хариулах
66.181.161.7 |   2020/09/21
2 хөрштөй тэнцвэртэй харьцааг өөрсдөө шийдэж чаддаг болмоор.бөмбөг ч юм уу шатар юм уу тоглоод л байх шиг ээ.
Хариулах
66.181.161.127 |   2020/09/21
хэзээ нэгэн цагт Монголын нутгийг эзэлнэ гэж хятадын засгийн эрхэнд буй хүмүүс үргэлж тачаадан шунаж энэ тухайгаа мэдээллийн хэрэгслүүдээрээ ил тод зарлаж байна. ийм байхад бид тэнэг хүн шиг итгэх үү? энэ нийтлэл хятадыг шүтэх үзлийг дэлгэрүүлэх зорилготой гэдэг нь ойлгомжтой байна.
Хариулах
202.126.88.193 |   2020/09/21
Буруу харжээ нийтлэгч. Орос эдийн засгийн хувьд улам л буурч байгаа. Eвропын хориг арга хэмжээнээс ч гарч чадахгүй. Том гүрний үлдэгдэл тулдаа л тэсээд байна. Хятадын ирээдүй бүр бүрхэг. Ойрын 50 жилдээ задрал нь эхлээд 100 жил дотор задраад дуусна. Манай Монгол улс иймэрхүү бужигнаанаас нь хол байж өөрсдийгөө хохиролгүй авч үлдэх, эдийн засгийн хувьд хараат бус болох зүйлсээ л чимээгүйхэн бэлдэх хэрэгтэй
Хариулах
139.5.219.85 |   2020/09/21
оросууд НҮБ-ийн дүрэмийг зөрчөөд Украйнаас Крым арлыг эзэлсэн нь хятадад том боломж өгсөн америкчууд Иракийг эзлэхийн өмнө НҮБ ын чуулганд хэлэлцүүлэг өрнүүлж зөвшөөрөл авсан бол оросууд НҮБд зөвшөөрөл авалгүй нууцаар Крымийг эзэлсэн юм
Хариулах
103.229.122.177 |   2020/09/21
крилл бичигтэй болоод дэлхийн хөгжилд ойртсон гэдэг бол жинхэн худал шүү үүнийг чи биш үндэсний сэхээтнүүд маань байнга хэлдэг
Хариулах
192.82.75.76 |   2020/09/20
Өнгөрсөн түүх 70-80 жилийн өмнөх ойлголтоор тусгаар улсынхаа бүрэн эрхийг бүдэгрүүлж айж имээх хэрэг юун.Бид чинь олон улсын хэмжээнд тусгаар улс гэдгээ батлуулчихсан НҮБ-ийн бүрэн эрхт тусгаар улс гэдгээ ямагт санаж омог бардам яваа ч дээ. Дандаа эзлэгдэнэ,дагуул улс болчихвий гэж айгаад байгаа юм уу? мөрөөдөөч байгаа юм уу? мэдэхгүй хоёрын хооронд бодлоо хаях цаг болоогүй ? Манай нутгийн бүрэн бүтэн байдлыг хүндэтгэх тухайд өндөр түвшний уулзалт бүртээ нотлон хэлээд байгаа биздээ. Дээр нь НҮР -ээр хамгаалуулчих байж айх хэрэг байна уу?
Хариулах
192.82.75.76 |   2020/09/20
манай улс нь түүхэндээ зарагдаж байсан удаатай биздээ .Энэ асуудал өнөөдөр гарсан юм биш. Гэхдээ 70-80 жилийн ойлголт өнгөрсөөн Бид чинь НҮБ-ийн бүрэн эрхт гишүүн улс болсоон. Айгаад эмзэглээд байх хэрэггүй. Биднийг эмзэглүүлж талцуулдаг гадны нөлөө хүчтэй үйлчилж хөршүүдээ хэтэрхий хардаад байгаа бус уу?
Хариулах
192.82.75.76 |   2020/09/20
Бид 2 хөрш дөө баярлаж явюах учиртай бус уу? Ингэж хэлэх олон шалтгаан бий. Бидэн шиг түйлрах дуртай иргэдтэй бид олон улстай хил нийлдэг байсан бол яах нь тодорхой. Урайн шиг болохгүй гэх газаргүй. Монгол улс крил бичигт шилжиснээр ер муу юм болоогүй. Харин ч дэлхий шинжлэх ухааны ололт дэвшлийг унших боломж нээгдсэн. Хуучин монгол бичгээрээ байсан бол,,,?
Хариулах
202.9.46.139 |   2020/09/20
Манайх 2 том гүрний дундах хамгаалалтын бүс нутаг гэдгээ л сайн ойлгож, тэнцвэртэй харьцах ёстой.
Хариулах
139.5.219.85 |   2020/09/20
орос хятадаас Монголыг хамгаална өөрийгөө өрөөлийг хуурсан хуурамч итгэлээс хэзээ салах вэ Путиний орос улс Монголыг хамгаалж хятадтай муудна байлдана гэж байхгүй ээ Монголчуудаас болж оросын ард түмэн хятадтай харилцаагаа муутгахыг хүсэхгүй харин ч оросууд ашиг сонирхолын төлөө Монголыг хятадад зарж чадна Монголчууд бид оросууд урвах эсэхийг маш анхааралтай ажиглаж сонор сэрэмжтэй байх ёстой юм
Хариулах
192.82.73.83 |   2020/09/20
1ni oros nuguu ni hytad gshh delhiin uls ornuudiin hamgiin azgu bairlal. Zugeer l ezlegdej aluulah ni bol todorhoi.
Хариулах
202.179.27.143 |   2020/09/20
манай Дарга нарт тийм Овжин ухаан гаргах чадвар үнэхээр дутна, Манай хэдэн Дарга нар Хулгай, Луйвартай гаргууд Толгой нь сайн ажиллах Улсууд шүү дээ
Хариулах
103.26.193.215 |   2020/09/20
Хятад томорч бгаа нь үнэн. Гэхдээ араас хутга шаах хүмүүс. Орос ч бас энхийн замаар бичиггүй болгосон биднийг. Ашиглах гээ бгаад ашиглуулчихавдаа. Монгол улс минь мандан бадрах болтугай.
Хариулах
202.131.250.130 |   2020/09/20
orosool tusheerei
Хариулах