2022/05/19
USD 2,811

Төмрийн хүдэр боловсруулж нэмүү өртөг шингээдэг үйлдвэрүүд үүдээ барьж, Ерөнхийлөгчид хандлаа


АМНАТ буюу Ашигт малтмалын нөөц ашигласаны төлбөрийг боловсруулах үйлдвэрүүдээс авч эхэлсэнээс хойш татварын дарамтад орж үйл ажиллагаагаа явуулах боломжгүй болсон байна. Дархан-Уул аймагт төмрийн хүдэр боловсруулж нэмүү өртөг шингээдэг 10 гаруй үйлдвэрүүд бүгд зогссон. Хамгийн эхнийх нь хоёр жил үйл ажиллагаагаа явуулж чадаагүй сүүлийнх нь гурван сарын өмнөөс тэг зогсолт хийж ажилчдадаа цалин өгч чадахгүй мөн сул зогсолтын мөнгө нийгмийн даатгалыг олгох боломжгүй болжээ. АМНАТ-ийн татвар нь 10 гаруй компаниудад 1 тэрбумаас 3.4 тэрбум төгрөгийн төлбөр боловсруулах үйлдвэрүүдэд тавигджээ.
АМНАТ-ийн давхардлыг арилгах, 10 гаруй үйлдвэрийн 2000 орчим ажлын байр түүний цаана буй 6000-8000 хүний амьдрал хүндхэн байгааг онцолж Ерөнхийлөгчид хандлаа. Захидалд 

Эрхэм хүндэт монгол улсын ерөнхийлөгч у.хүрэлсүх таний энэ өдрийн мэндийг эрье!

 Манай компани нь сүүлийн 2 жилийн турш дэлхий нийтийг хамарсан аймшигт цар тахал COVID-19 өвчний үед үйлдвэрлэлээ нэг ч өдөр зогсоохгүй, нэг ч ажлын байр цомхотголгүйгээр 300-аад бэлтгэгдсэн боловсон хүчнүүдээ эрүүл чийрэг байлгаж, ажилгүй, орлогогүй болгохгүй байх тал дээр маш их хичээл зүтгэл гарган, олон олон хүндрэл бэрхшээлүүдийг тэднийхээ хамтаар сэтгэл зүтгэл, эрч хүчээр түүчээлэн даван туулж өнөөдрийг хүртэл ажиллаж ирсэн.

Гэтэл сүүлийн өдрүүдэд шинээр үүсч бий болоод байгаа хүндрэлтэй нөхцөл байдлууд болох цар тахлын олон хувилбарт дэгдэлт, урд хөршийн хил гаалийн асуудал, төмөр замын тээвэрлэлтийн хүрэлцээ хангамж муу, гадаад зах зээл дээрх үнийн огцом уналт, АМНАТ-ын буруу бодлого зэрэг нь биднийг цаашид үйл ажиллагаа явуулахад ямар ч боломжгүй туйлдал үүсгээд байна.

Бид үйлдвэрийн гол түүхий эд болох төмрийн хүдрийг “Дархан Төмөрлөгийн Үйлдвэр” ХК-тай гэрээ байгуулан Төмөртэй, Төмөр толгойн уурхайнуудаас "уурхайн ам" - ны нөхцлөөр худалдан авч үйл ажиллагаагаа явуулдаг бөгөөд үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүнээ БНХАУ-руу экспортод гаргадаг.

Манай компани 2020 онд л гэхэд 98,8 мян.тн төмрийн хүдрийн нойтон баяжмал боловсруулан 89,8 мян.тн төмрийн хүдрийн хорголжин баяжмал үйлдвэрлэж экспортод гаргаснаар орон нутгийн төсөвт 49,3 сая  төгрөг, АМНАТ-т төлөхөөр тооцсон 2,2 тэрбум төгрөг, НДШ–д 104,6 сая төгрөг, орон нутгийн жижиг дунд үйлдвэрлэгчид болон бизнес эрхлэгч 90 гаруй хүнээс үйлдвэрийн хэрэгцээнд хөдөлмөр хамгаалал, хангамжийн материал, тос тосолгооны материал, бичиг хэргийн материал, үйлдвэрийн сэлбэг хэрэгсэл, хоол, хүнсний материал нийтдээ 670,4 сая төгрөгийн худалдан авалт хийж үйлдвэрийн өргөтгөл шинэ бүтээн байгуулалтад 8 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийсэн байна.

Төрөөс Уул уурхайн ашигт малтмалыг түүхийгээр нь экспортод гаргахаас аль болох татгалзаж, боловсруулж нэмүү өртөг шингээсэн, ажлын байрыг олноор бий болгосон боловсруулах үйлдвэрлэл эрхлэгчдийг бодлогоор дэмжихээ илэрхийлж ирсэн.

Монгол Улсын Их Хурлын 2014 оны 18 дугаар тогтоолоор “ТӨРӨӨС ЭРДЭС БАЯЛГИЙН САЛБАРТ БАРИМТЛАХ БОДЛОГО” /2014-2025 он/-ын бичиг баримтын 3.4.3-т эрдэс баялгийн боловсруулалтын түвшинг дээшлүүлж, нэмүү   өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн боловсруулах үйлдвэрийг бодлогоор дэмжих; 3.4.5-д төрөөс боловсруулах үйлдвэрийг татвар, санхүүгийн бодлогоор дэмжиж, ашигт малтмалын боловсруулалтын түвшинг дээшлүүлэх, 3.7.10-т ашигт малтмалыг түүхий хэлбэрээр экспортлох явдлыг үе шаттайгаар бууруулж, нэмүү өртөг шингэсэн, хагас боловсруулсан болон эцсийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг дэмжиж, олон улсын зах зээлийн үнээр борлуулах боломжийг бүрдүүлж, эрдэс баялгийн салбараас орох орлогыг нэмэгдүүлэх  бодлогын хүрээнд ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг тооцох арга, аргачлалыг боловсронгуй болгох; гэж тодорхой зааж өгсөн болов ч энэхүү заалтууд нь хэрэгжихгүй, тунхагын шинж чанартай байсаар байна.

Уул уурхайн бүтээгдэхүүн олборлох тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч ААНБ-ууд нь ашигт малтмалыг хүнд машин механизм ашиглан өртөг зардал, ажиллах боловсон хүчний болон нэмэлт өртөг зардал багатай 2 хон шат дамжлагаар хуурай аргаар баяжуулан түүхийгээр нь гадаад руу экспортолж байхад манайх шиг боловсруулах үйлдвэрүүд  тэдний гологдол болсон экспортод гарах шаардлага хангахгүй бага төмрийн агуулагатай, соронзон чанар муутай, хүхэр өндөртэй ядуу төмрийн хүдрийн баяжмалыг нь өндөр үнээр худалдан авч тээврийн зардал, үйлдвэрлэлийн зардал, ажиллах хүчний зардал, татвар хураамж, туслах түүхий эд материалийн зардал шингээж 8-9 шат дамжлага дамжуулан боловсруулж төмрийн агууламж чанарыг дээшлүүлэн /худалдан авсан төмрийн хүдрийн 30-35 хувь нь ямар ч хэрэгцээгүй хаягдал шороо болон үлддэг/ бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэн экспортод гаргаж борлуулдаг.

Уул уурхайн салбар нь Монгол Улсын хөгжлийн үндсэн суурь болж байгаа цаашид ч чухал байр сууриа эзлэх ёстой. Улс эх орноо хөгжүүлэх, Дотоодын нийт бүтээгдэхүүнээ нэмэгдүүлэхийн төлөө улс орон бүр байгаа боломжоо бүрэн  ашигладаг. Нөхөн сэргээгдэхгүй байгалийн баялгаа нэмүү өртөг шингээхгүй, баяжуулж, боловсруулалгүйгээр экспортлосоор байгаа нь асар их боломжоо алдсаар байна. Энэ боломж дотор ажилгүйдэл, ядуурал, гадаад валютын орох урсгал, улс орон нутгийн төсөв бүрдүүлэлт, гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт, дотоодын хэрэглээ гээд олон юм багтаж байгаа.

Манай улс Байгалийн баялагаа өдөр шөнөгүй гадагш нь урсгасаар байна. Эдгээр ашигт малтмалынхаа 5 хүрэхгүй хувийг боловсруулж баяжуулдаг. Бидэнд баяжуулаад эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлээд гаргавал маш их нөөц боломж байна. Дотоодын экспортын  үйлдвэрлэгчдээ дэмжихгүй, өрсөлдөх чадварыг бууруулсан, ажлын байрыг үгүй болгож, ядуурлыг нэмэгдүүлсэн, валютыг эх орондоо оруулж ирэх алтан боломжоо алдсан татварын бодлого явуулж буй алдаагаа яаралтай засах хэрэгтэй байна. 

Байгалийн баялагийг маань түүхийгээр нь гадаадын компани худалдан аваад шууд экспортлоход Монгол улсад нэмүү өртөг үүсэхгүй, ажлын байр нэмэгдэхгүй бусад олон төрлийн татвар, төлбөр, хураамжууд төлөгдөхгүй, хилийн чанадад гарангуут боловсруулалт баяжуулалт хийгдээд бидний олох ашиг гадаад улс орон, компаниудыг хөгжүүлж, тэр улсад татварын орлого болсоор байх уу? Манай компаниуд ийм Монгол нэртэй, гадаад эзэнтэй, байгалийн баялагийг дамжуулан борлуулдаг цүнхний компаниудтай өрсөлдөх ямар ч боломжгүй юм.

Зөвхөн манай компаний хувьд л гэхэд орон нутгийн жижиг дунд үйлдвэрлэгчид болон бизнес эрхлэгч 90 гаруй иргэдээс үйлдвэрийн хэрэгцээнд хөдөлмөр хамгаалал, хангамжийн материал, тос тосолгооны материал, бичиг хэргийн материал, үйлдвэрийн сэлбэг хэрэгсэл, хоол, хүнсний материал худалдан авч 80 гаруй хүнд даацын авто машины жолооч нартай гэрээ байгуулан хамтран ажилладаг бөгөөд үйлдвэрийн 300-аад  ажиллагсадтай нийлээд 450-500 ажиллагсад тэдний ар гэр нийлээд 2500 орчим хүмүүсийн амьжиргааны эх үүсвэр, нийгмийн баталгаа нь манай үйлдвэртэй шууд холбоотой болсон байна.

Олон улсын зах зээлийн жишиг үнэ бодит гэрээний үнээс 0.5-2.5 дахин өндөр байна. Компаниудын олоогүй орлогод АМНАТ ногдуулах /1 тн 92 ам.доллараар гэрээ хийсэн байхад олон улсын зах зээлийн үнэ 2021 оны 8, 11 дүгээр сарын зарласан үнэ 162 ам.доллараар тооцсон/ мөн дагалдах металлын АМНАТ нэмж төлөхийг шаардаж байгаа нь экспортлогч компаниудын өрсөлдөх чадварыг бууруулж, гадаад, дотоодын хөрөнгө оруулагч нар Монгол улсын баяжуулах, боловсруулах үйлдвэрт хөрөнгө оруулах боломжгүй болгоод цаашид хүнд үйлдвэрлэлийн салбар ч хөгжих боломжгүй болоод байна.

АМНАТ-ийн буруу бодлогоос үүссэн сөрөг үр дагавар:

  • УИХ, ЗГ-ын хүнд үйлдвэрлэлийг дэмжих, нэмүү өртөг шингэсэн эцсийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, ажлын байр нэмэгдүүлэх олон мөрийн хөтөлбөрүүд хэрэгжихгүй.
  • Жоншны болон төмрийн хүдэр баяжуулдаг, нүүрс угааж нэмүү өртөг шингээж экспортод гаргадаг баяжуулах үйлдвэрүүдэд олон улсын зах зээлийн жишиг үнээр өндөр АМНАТ ногдуулснаас болж 20 гаруй үйлдвэр /УУХҮЯ 45 үйлдвэр/ хаалгаа барьж, 1500 гаруй хүн ажилгүй болж, маш олон туслан гүйцэтгэгч орлогогүй болсон.
  • Улсын болон орон нутгийн төсөвт орох бусад төрлийн татварын орлого эрс багассан.
  • Гадаадын хөрөнгө оруулалт орж ирэхгүй, ажлын байр нэмэгдэхгүй, ядуурал буурахгүй, валютын урсгал нэмэгдэхгүй болсон.

Ажиллах тусам алдагдал нэмэгдэх тул бидэнтэй адилхан боловсруулах үйлдвэрүүд үйл ажиллагаагаа зогсоосон, зогсоохоос ч өөр аргагүй болсон.

2021 оны 11 дүгээр сарын байдлаар Татварын Ерөнхий Газраас зөвхөн манай компанид 3,4 тэр бум төгрөгийн АМНАТ ноогдуулж, дансыг маань битүүмжлэн үл маргах шугамаар авах мэдэгдэл ирүүлээд байна.

Бид гадаад зах зээл дээрх бүтээгдэхүүний үнийн огцом уналт, татварын буруу бодлого зэргээс шалтгаалан энэхүү үндэслэлгүй тогтоосон АМНАТ-ын төлбөрийг төлөх нь битгий хэл бусад төрлийн татвар хураамжууд, ажиллагсадынхаа сүүлийн 2 сарын цалинг ч төлөх мөнгөгүй зогсоод байна.  

МОНГОЛ АРДЫН НАМЫН 30 дахь их хурал дээр

Манай УИХ, Засгийн газарт алдсан алдаагаа засч, компаниудынхаа өрсөлдөх чадварыг дээшлүүлж,  ажлын байр болон экспортоо нэмэгдүүлж, эдийн засгаа тэлэх боломж маш их байгаа. Ингэхийн тулд уул уурхайн бүтээгдэхүүн олборлолт, ашиглалтын тусгай /А/ лицензгүй боловсруулах үйлдвэрүүдээс авдаг АМНАТ-ийг тэглэх хууль гаргаж, өмнө нь үндэслэлгүй ноогдуулсан АМНАТ-ийг өршөөлийн хууль батлах замаар хүчингүй болгох зайлшгүй шаардлагатай байгаа тул танийг манай салбарын зовлон бэрхшээлийг хүлээн авч хууль санаачлан энэхүү асуудлыг шийдвэрлэж өгөхийг хүсье.  

 

ГҮЙЦЭТГЭХ ЗАХИРАЛ                                  Р.ЭРДЭНЭБАЯР



Сэтгэгдэл (18)

ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
66.181.161.75
Bid eh orondoo ajil xodolmoroo xiigeed saixan amidarmaar b.a ( AMNAT ) aas bolj ajil torolgvi bolj b.a
Хариулах
202.126.89.71
Ajliin bair shineer bii bolgono gej bulterch bhaar odoo ajillqj bgaa uildberuudee hebiin ajillahad ni tur zasag demjeed uguhguim aa gehed gai bolohgui baimaar wym aa.Ygaasaa MANgasyyd olonhi bolohoor ingediim doo...
Хариулах
202.21.109.42
2012 онд бас гэнэтийн ашгийн 68 хувийн татвар гэж хууль гаргаад тэр нь олон уул уурхайн компанийг сөхрүүлж бүтээгдэхүүнээ хууль бусаар нууцаар хил гаргах зэрэг сөрөг үр дагавар их гарсандаа тэгээд энэ хуулиа эргүүлэн татсан ер нь төрийн бодлого үйлдвэрлэл хөгжүүлнэ гэчихээд жоохон ашиг харагдаад ирэхлээр нь татвараа нэмдэг өнөө маргаашын богино бодолтой хоноцын сэтгэлгээнээсээ салмаар юм туйлбартайхан шиг урт хугацаанд энэ хэдэн үйлдвэрлэлийг босгож ирмээр бн
Хариулах
66.181.161.95
Хэн барих нь хамаагүй
Хариулах
66.181.161.95
АМНАТ-аас болж миний хувьд хэзээ нэгэн цагт ингэж бидний ажил амьдралд нөлөөлж ажилгүй орлоггүй болчихно гэж төсөөлсөнгүй ,энэ хууль тогтоол нь олон мянган залуусыг ажилын байрнаас шууд ажилгүй орлоггүй ажилгүйдлийн эгнээ рүү оруулчихлаа юун ЖДҮ -Г дэмжиж баялаг бүтээх вэ .төр нь шууд татварын бодлогоор баялаг бүтээгч нараа дампууралд оруулж байна , төр энийгээ эргэн харах хэрэгтэй ...
Хариулах
192.82.84.49
Ашиггүй энэ тэр гээд л ....Захирал дэд захирал гээд л баахан дарга нар бүгд шинэ шинэ 200 авч унаад л .... Дарханы хамгийн үнэтэй байрнаас мөнгө цохиж аваад л .... Тэгснээ улсад төлөх татвараа болохоор төлж чадахгүй боллоо гээд л ... Сонин байнаа
Хариулах
202.126.89.169
AM AT tuluh estoi Nemuu urtug shingeesen ch gej shig.... Ter jishig uniig boditoi togtooh estoi Bayjuulah nertei hyataduudiin gar Hulu Bolson garuud odoo boli Uls oron tatvaraa abah estoi.
Хариулах
202.126.89.23
Оюу толгойг АМНАТ аас чөлөөлсөн байдаг байх шүү
Хариулах
59.153.114.168
Экспортын үнэ ээ нэмж болохгүй байган байхда?
Хариулах
202.126.89.205
Zasagiin gazariin bodlogo yildberyyd demjih bodlogotoigoo dandaa zyrchiltoh ymaa enen heseg byleg hymyysiin mongold negch bolobsryylah yildber bariylahgyi ajiliin bair bii bolgojgyi yragshaa tuugeer zuulgehgyi bhiig hyatadyydaas daalgbar absan baij bolzoshgyi
Хариулах
202.126.89.205
Iimerhyy yildberee demjeed ogoorei zarig.mn mash sain bn
Хариулах
202.126.89.205
Ene mash zub zahia bichsen bna ychir nemyy ortog shingeej ajiliin bair bi bolgoj bolobsryylan hyatadryy gargaj bgaa getel zasgiin gazariin byryy aldaatai bodolgoos bolj bid haalgaa barigadhyrsen jich yyl yyrhain olboroltiin komanyydaas AMNAT tatbar abdag hernee bolobsryylah yildberyydees dabhar avjbgaan hyyli bys bhaa enenzarim negen hyn mongold bgaa bolobsryylah yilberyydiig zogsooj tyyhiigeer hyatadyy zuulgeh sonirholgyi mongold yildberlehgyi baigah zolirlogotoi bna mongoldoo bgaa tsoohon heden yildberee dember oshooo olon bolno
Хариулах
202.55.188.81
Би бас хувь хүний үүднээс дэмжиж байна.Ерөнхийлөгч та зөв шийдвэр гаргаж ,олон хүнийг ажлын байраар хангаж ,жижиг дунд бизнесийг дэмжиж өгөөч
Хариулах
202.9.40.105
Ene Mongol uildver
Хариулах
192.82.80.230
Хужаа нар барьсан
Хариулах
103.26.193.147
ихэнх нь хятадууд. дампуурч л байг
Хариулах
66.181.161.83
Иймэрхүү жинхэнэ баялагт бүтээгчдийг дэмжих хэрэгтэй. Юун хаалга үүд барих вэ? Төрийн буруу бодлогыг эсэргүүцэж тэмцэж жагсах хэрэгтэй шүү. Зариг сайн бна шүү
Хариулах
202.126.89.134
би энэ үйлдвэрт нөхрийн хамт ажилладаг миний хань 23 дахь жилдээ ажиллаж байгаа манайх ам бүл5 2 дээд сургуулийн оюутны төлбөр төлдөг дээрээс нь цалингийн зээлтэй ахлах ангийн сурагч хүүхэдтэй охин маань улс бүсийн уралдаан тэмцээн олимпиадад байнга оролцдог энэ удаа хоёр ч олимпиадад мөнгө санхүүгээс болоод оролцуулаагүй бид үнэндээ ажлын байргүй зогсолтонд орчихоор дагаад хүүхдүүдийн маань сургалтын төлбөр автобус унаа бүх зүйл маш их сэтгэл санааны дарамт болж байна биднийг энэ компанийн маань ажил үйлсийг дэмжээд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч зөв шийдэлд хүрээсэй Дарханчуудаа ажлын байртай баталгаатай амьдралд нь хэвээр үлдээх тал дээр хүнлэг хандаасай бидний ард сурч боловсорч байгаа үр хүүхдүүдэд минь цаашдаа төлбөрийн дарамтгүй банкны дарамтгүй сурч боловсрох эрхийг нь өгөөсэй гэж иргэн хүнийхээ хувиас үзэл бодлоо илэрхийлж байнаа
Хариулах