Ч.Өнөрбаяр: Алдаж, онож явахдаа амьдралд тэвчээр, ухаан хэрэгтэйг ойлгосон

О.Шүрэнцэцэг
2024/05/13

“Сайн байна уу” контентын энэ удаагийн дугаарт эрх зүйч, Хууль зүйн ухааны доктор Ч.Өнөрбаярыг урьж, ярилцлаа. Тэр хуулийн сургуулийн багш, түүхд дурлагч, бие, сэтгэлээрээ амар амгаланг мэдэрч амьдрахыг эрхэмлэдэг нэгэн.

Ч.Өнөрбаяр өмгөөлөгч эсвэл прокурор болох мөрөөдөлтэй байсан ч хуулийн сургуулийн багш, хуулийн онол, зарчим заадаг болжээ.

Тэрээр “Би багш болсондоо харамсдаггүй. Өөрөө прокурор, өмгөөлөгч болоогүй ч тийм чиглэлийн хүмүүс бэлтгэнэ гэдэг илүү үнэ цэнтэй байж магадгүй. Би хуулийн сургуульд багшилсан ажилдаа, хуулийн сургуулийн багш болсон замналдаа илүү дуртай байдаг.

Багшийн хамгийн сайхан нь өөрөө зөвхөн оюутнуудад хичээл заах бус тэднээсээ суралцдаг, хамтарч хөгждөг, мэдлэгээ хуваалцдаг. Жинхэнэ шинжлэх ухааны үнэн гэдэг хэн нэгэн ухаантай хүнээс гарч байгаа үг бус эрүүл мэтгэлцээн, шүүмжлэл, янз бүрийн байр суурь, үзэл бодол тэдний уралдаан дундаас жинхэнэ үнэн тодордог. Тиймээс багшлах ажил намайг хувь хүнийхээ хувьд хөгжиж дэвшихэд, сэтгэлгээгээ тэлэхэд маш их тус дэм болсон” гэв.

Түүний хувьд 10 орчим жил хуулийн сургуульд багшилж, эрдэм шинжилгээний ажил хийж байгаад төрд орж ажиллажээ.

“Анх Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл гэж байгууллагад орж ажилласан. Энэ хугацаанд үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлалыг шинэчлэн боловсруулахад гар бие оролцож явсан. Дараа нь Авлигатай тэмцэх газарт хэсэг хугацаанд ажилласан. Энэ хугацаанд авлигын индекс тодорхой түвшинд буурсан. Дараа нь Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зөвлөхөөр ажилласан. Энэ бол цэвэр миний хувьд анхны улс төрийн албан тушаал байсан. Энэ хугацаанд Шилэн дансны хууль, Нээлттэй сонсголын хууль, Ирээдүй өв сангийн хууль гээд 20 гаруй хууль баталсан. Оюутан цэрэг хөтөлбөр гээд хүмүүс мэднэ. Үүний дараа явсаар одоо юу хийж байна вэ гэвэл илүү улс төрийн ажилдаа төвлөрч, Ардчилсан намын Хуулийн асуудал хариуцсан дэд дарга, улс төрийн зөвлөлийн гишүүн гэдэг алба хашиж байна” гэлээ.


АСУУДАЛ ГАРАХАД АСАЖ, ДҮРЭЛЗЭХ БУС, ТЭВЧИЖ, АНЗААРЧ, ТОЙРЧ ГАРАХ УХААН ХЭРЭГТЭЙ

Тэрээр үргэлжлүүлэн “Хүүхэд унаж, босож байгаад л хүн болж, буруу ярьж байгаад л зөв ярьж сурдагтай адил өнөөдрийг хүртэл маш олон зүйл алдаж ирсэн. Залуу насандаа гал цогтой, галзуу барын аманд гараа хийхээс буцахгүй үе байсан. Хэт зоригтой. Түүнээсээ болж алдаж байсан ч зүйл бий. Онож байсан зүйл ч бий.

Монголчууд “Дөч хүрсэн эр. Дөрөө шүргэсэн ат” гэдэг дээ. Одоо илүү чөмөг сууж, зангараг сууж, юманд арай өөр байдлаар ханддаг болсон. Өмнө нь юм л бол дүрэлзээд л, хүлээж авч чадахгүй байсан зүйл цөөнгүй. Харин одоо илүү тэвчээрээр давах ёстой гэдгийг ойлгосон. Хүн маш олон зүйлийг өөртөө шингээх ёстой юм байна. Ухаан зарж олон асуудлын ард гарах ёстой юм байна гэдгийг боддог болсон. Өнөөдрийн энэ Ч.Өнөрбаярыг, намайг алдаа, оноо маань л бүтээсэн.

Уулын мод урттай, богинотой гэдэг шиг энэ хорвоод төгс төгөлдөр, алдаагүй хүн гэж байхгүй. Тэр битгий хэл хорвоо ч өөрөө төгс төгөлдөр биш. Хар цагаан, өдөр шөнө ээлжилж байдаг. Яг л ийм замаар явж байсан. Цаашдаа ч ийм замаар явах л байх.

Амьдралд гурван төрлийн хүн байдаг болов уу гэж боддог. Улсдаа хорлолтой, бусдад буюу гэр бүл, найз нөхдөдөө хорлолтой, өөртөө хорлолтой гэж. Өөртөө хорлолтой бол дүүрсэн хэрэг. Тэвчээд, даваад гарах ёстой. Бусдад аль болох бага хорлолтой, улсад бүр хорлолтой байж болохгүй гэдэг зарчмаар явах ёстой гэж боддог. Би хэдий олон ном уншаад бусад бүх хүний мэдэж байгаа сайн зүйлийг олж авч чадахгүй. Үүнийг хүнтэй хамтарч ажиллаж байж, харилцаандаа, нөхөрлөлдөө гээд олон зүйлээс авч байгаа. Аль болох бусдын сайн зүйл, сайхан чанараас нь суралцах юм сан. Болж өгвөл өөртөө дадал хэвшил болгох юм сан гэж хичээдэг” гэв.


ТҮҮХ НАДАД ИРЭЭДҮЙД ЗӨВ  ЯВАХ ЛУУЖИН БОЛДОГ

Түүний хобби нь түүх унших. Хүн төрөлхтний бүх цаг үеийн санах ой байдаг учраас түүхд дуртай аж. Түүх бидний ирээдүйд зөв явах луужин гэж үздэг тухайгаа ч хуваалцсан юм. Түүхийг уйтгартай гэж бодох олон хүн байдаг ч сонирхол, хоббигоо болгосон хүний хувьд түүхийг хичээл, шалгалт өгдөг зүйл гэж бодолгүй, өөрийн дуртай зүйлийнхээ түүхээс эхлэн судалбал илүү сонирхол татам байх болно гэж зөвлөлөө.

Тэрээр “Бидний өнөөдөр ирсэн амьдрал, хөгжил, дэвшил бүх зүйл гэв гэнэт оргүй хоосноос бий болоогүй. Хүн төрөлхтний бүхэлд бүх цаг үеийн санах ой тэнд байдаг учраас би түүх унших дуртай. Түүх өөрөө бидний ирээдүйд зөв явах луужин гэж ойлгодог. Бидэнд зөв бодох арга ухаан суулгадаг. Түүх гэдэг зүгээр л өнгөрсний тухай дурсаад байдаг зүйл биш. Өнгөрсөн тэр сургамжаас харж, ирээдүйнхээ чигийг зөв тодорхойлдог учраас би түүхийг шимтэж судалдаг. Түүнийгээ хобби болгосон. Гэхдээ би түүхч мэргэжилтэй биш. Түүхээр янз бүрийн ном бичдэггүй ч түүхийг дур сонирхлоо болгож уншдаг, шимтдэг. Түүхээс маш олон өөрт хэрэгтэй мэдрэмжүүдийг олж авдаг.

Түүхийг хичээл, шалгалт өгдөг зүйл гэвэл уйтгартай. Кофенд дуртай хүн кофены түүхийг уншиж, мэдвэл түүндээ илүү дурладаг, бусдад сайн тайлбарладаг. Улаан дарсыг хамгийн сайн мэддэг, улаан дарс яаж гарсан, усан үзмийн чанар, түүхийг мэддэг хүн илүү гоёор тайлбарладаг. Түүх ерөөсөө бидний хажууд байдаг зүйл. Хийж байгаа зүйлс, дуртай зүйлс бүхэн чинь өөрийн түүхтэй. Сагсан бөмбөг өөрийн түүхтэй. Хөл бөмбөг өөрийн түүхтэй. Кино урлаг, энтертайнмент ертөнц өөрийн түүхтэй. Тэр бүхний түүхийг илүү гүнзгий мэдэж байгаа хүн тэр салбарт амжилт гаргадаг. Илүү хол алхдаг. Тэр салбарынхаа талаар илүү ихийг олж харж чаддаг. Дуртай зүйлийнхээ түүхийг мэд. Тэгвэл чи тэр салбартаа амжилт гаргаж, дур сонирхол чинь илүү ойрхон болно” гэлээ.


СЭТГЭЛДЭЭ АМАР АМГАЛАНГ МЭДРЭХ НЬ АМЬДРАЛЫН УТГА УЧИР

“Хүний сэтгэл зөв бол бодол зөв болдог. Сэтгэл нь зөв байгаад, бодол нь зөв хүний үйл хэрэг нь ч зөв л байдаг. Энэ зарчмыг аль болох хэвшүүлэхийг боддог. Энэ зүйлд амьдарч чадаж байвал би өөрийгөө утга учиртай амьдарч байна гэж бодох гээд байна. Мөнхийн зүйл гэж байхгүй. Бид нэр хүнд гэдэг зүйлийг аваад явахгүй, эд баялгийг аваад явахгүй. Эрх мэдлээс төрсөн хүн байхгүй шүү дээ. Төрөхдөө л дарга болоод төрсөн хүн байхгүй. Бүгд л ээжээс төрсөн. Тэгэхээр албан тушаал ч хүний үнэ цэнтэй зүйл биш. Сэтгэлийнхээ хувьд амар амгалан байж болох тэр зүйл л бүх амьдралын утга учир. Гэхдээ тэр зүйлийг өөрөө өөртөө бийг болгодог болохоос гаднаас эрж, хайгаад болохгүй. Хорвоогийн бүх өргөсийг түүж бардаг зүйл гэж байхгүй. Сэтгэлдээ л бид хандлагаа зөв болгож, сэтгэлээрээ өөрөө тусгаж авч буй зүйлээ эерэг болгочихвол тэр жинхэнээсээ утга учиртай амьдрал гэж би боддог” гэв. 


3
angry
1
care
4
haha
3
liked
2
love
0
sad
2
wow

Сэтгэгдэл (21)

ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
2405:5700:312:1676:e560:9b70:4c7d:786a
2024/05/15
0
0
Энэ нөхөр чинь нөгөө Элбэгдоржийн хүн биз дээ
Хариулах
66.181.185.233
2024/05/15
0
0
Элбэгээгийн бөгс, төрөөс хол байсан нь дээр
Хариулах
2405:5700:300:aa3e:e184:d2a:be4e:2bb7
2024/05/14
0
0
Монголын дайсны тавиул
Хариулах
103.168.34.75
2024/05/14
0
0
Хүний муу үзсэн хүн өөдлөхгүй дээ, олиггүй хүн.
Хариулах
66.181.178.198
2024/05/14
0
0
ЭЛБЭГДОРЖЫН БӨГС ДОЛООГЧ ТАВИУЛ ДОНГОДОЖ БАЙНАА
Хариулах
2405:5700:311:c870:1d56:48d2:7f6d:f90b
2024/05/14
1
0
Дэмий биз дээ.Иймэрхүү хүмүүс хэрэггүй.
Хариулах
59.153.113.56
2024/05/14
0
0
монголын нийгэм, хүмүүсийн ёс зүй алдагдсан нь экс коммунистуудаас болж байгааг ухаардаг хүмүүс ойлгож байна. ард түмний амьдралын төвшинг доройтуулсан ху намыг тараах нь зүйтэй. олон арван гэмт хэрэг үйлдсэн учраас оршин тогтох эрх байхгүй.
Хариулах
103.57.93.120
2024/05/14
0
0
Ху нам гэж одоо байхгүй шдээ найзаа.
Хариулах
59.153.113.56
2024/05/14
0
0
хууль зүй шинжлэх ухаан мөнүү? гэмт хэргийг нотлох, батлах шинжлэх ухаан гэж байнауу? зоригын алуурчдыг олж тогтоосон нь сүүлдээ буруудсан. монголын хуульчдын боловсролын төвшин доод цэгтээ хүрснийг харууллаа. энэ бол монголын эмгэнэл юмдаа.
Хариулах
2405:5700:313:121e:b969:914b:6b7e:691d
2024/05/13
1
0
Хүзүүгүйг дагаж санаа нэг явсан болохоор сурсан юм нэг мафын гишүүн нь гээд сонгох уу даа .дахиж самаруулах гүй ээ
Хариулах
103.212.116.246
2024/05/13
2
0
Тэвчээр, ухаан 2г гэр бүлийн хүмүүжлээр олгодог юм малаа. Ийм мал яаж хичээл ордог байнаа..
Хариулах
202.21.111.13
2024/05/13
1
0
Гошного долоохыг овоо сурсан юи билээ ш дээ.
Хариулах
5.180.121.234
2024/05/13
0
0
CHUTGUR CH TOOHGUI ene HULGAICH,LUIVARCHIN HUURHII UURIIGUU YASAN IH YM BODNO BE?
Хариулах
66.181.160.41
2024/05/13
2
0
ухаан суусан эр чам шиг элий балай юм солиорч явдаггүй юмаа зайлсан дээр шүү сэгнүүд
Хариулах
2405:5700:310:832d:2402:dded:8038:580a
2024/05/13
1
0
ene arai l denduu sugnii us pacaan bnlee dee
Хариулах
202.9.47.29
2024/05/13
0
0
dendyy oroitoj jaaxan yum oilgoson bn.xiisen xoinoo bish xiixeesee umnu bodox bj.odoo byx yum ungursun 1 xudagruugaa yavdaa.chi ix bsan daa
Хариулах
2601:1c2:4300:5c70:6950:a97c:cf6b:98cd
2024/05/13
0
0
Erlegdorj iin bas neg gomodian
Хариулах
66.181.189.192
2024/05/13
2
0
аа мэдэхгүй дээ чамайг хүмүүс сонгох уу даа сэтгэл муут хүн дагаж явсан гээд
Хариулах
180.149.80.106
2024/05/13
2
0
ШААДАГ НОХОЙ ВЭ
Хариулах
45.117.35.27
2024/05/13
6
0
Хүзүүдорж.н энэ авгай олон айл.г зовлонд хутгаж олон хүүхд.н гулимасыг гаргасан даа үйл.н үр чиний гэр бүл дээр бороо шиг асгарч үйл лайгаа чи гэр бүлээрээ хүртэх цаг ирнээ.Хүзүү та нарын хонгилоор орчоод тэнгэр хол газар хатууг мэдэрч явсаны хувид дахин хэлье үйлийн үр хаяг андуурлаггүй юм....!!!!
Хариулах
202.55.191.194
2024/05/13
5
0
чиний алдаж онох ч дээ...элбэгдоржийн суганы үс л хийж явсанаас өөр гавьтай зүйлгүйшдээ
Хариулах
Шинэ мэдээ
НЗД-ын орлогч О.Номинчимэг нэг цэгийн үйлчилгээний төвүүдэд хөхүүл эмэгтэйн өрөө байгуулах санамж бичгийг үзэглэлээ 6 цагийн өмнө
Лу.Гантөмөр: Залуусын саналыг татахын тулд С.Цэнгүүнийг жагсаалтын дээгүүр оруулсан 6 цагийн өмнө
Төв номын сангийн шинэ барилга ашиглалтад орлоо 7 цагийн өмнө
Б.Пүрэвдорж: С.Баярцогтыг нэр дэвшүүлэхгүй гэдэг саналыг би гаргаж ҮБХ-ны гишүүд 100 хувьтай дэмжсэн 7 цагийн өмнө
О.Амгаланбаатар: С.Баярцогт тэргүүтнийг хазаарласан нь Монголын ардчилал эрүүл байгааг харуулж байна 8 цагийн өмнө
Чой Жин Вон: Монгол, Солонгосын иргэд харилцан зорчих нөхцөлийг хөнгөвчлөх чиглэлээр онцгой анхаарч ажиллана 8 цагийн өмнө
Л.Гүндалай: Ер нь малчдаа дэмжээд зуд зурхан болсон энэ хүнд хэцүү үед нь зээлийг нь тэглэх нь зөв 10 цагийн өмнө
С.Амарсайхан: Үерийг анхааруулаад байхад иргэд сэрэмжгүйгээс амь нас, эд хөрөнгөөрөө хохирдог 10 цагийн өмнө
АН: Монголын ард түмнийг өрийн дарамтаас чөлөөлөх нь манай 126 нэр дэвшигчийн гол ажил 10 цагийн өмнө
Лу.Гантөмөр:Жагсаалтын есдүгээрт Х.Тэмүүжин бичигдсэн 11 цагийн өмнө
Ирэх саруудад аянга цахилгаантай аадар бороо, нөөлөг салхины эрсдэл маш өндөр байна 11 цагийн өмнө
Лу.Гантөмөр: СЕХ руу хоёр материал очих боломжгүй 11 цагийн өмнө
Хоёр машин мөргөлдөж, таван хүн эмнэлэгт хүргэгджээ 12 цагийн өмнө
Эверестэд амиа алдсан уулчдад зориулж өнөөдөр төв талбайд зул өргөнө 13 цагийн өмнө
Хүнсний 4 дүгээр дэлгүүрийн уулзвараас ШУТИС-ийн уулзвар хүртэлх авто замыг шинэчилнэ 13 цагийн өмнө
​О.Цогтгэрэл: Сонгуультай холбоотой тодорхой мэдээллийг өнөөдөр 12 цагт өгнө 13 цагийн өмнө
Элсэлтийн шалгалт долдугаар сарын 4-нд түүхийн хичээлээр эхэлнэ 14 цагийн өмнө
Төвийн аймгуудын баруун хэсгээр дуу цахилгаантай аадар бороо орно 16 цагийн өмнө
МУГТ Э.Цэндбаатар Олимпын эрх олгох тэмцээний эхний ялалтаа авчээ Өчигдөр
СЕХ: Ардчилсан намаас тайлбар авна Өчигдөр