С.Одонтуяа: Харийн оронд хилс хэрэгт цаазаар авахуулж эх орон, элгэн садандаа эргэн ирж чадаагүй иргэдээ дурсан санаж байна

Н.Мижидмаа
2022/10/05

ЗХУ-д коммунист хэлмэгдүүлэлтэд өртсөн монголын иргэдэд зориулсан гэрэлт самбар дурсгалын цогцолбор Москва орчмын Коммунарка суурингийн Бутово-д оршдог. Энэ тусгай обьектыг 2001 оны 10 дугаар сарын 24-ний өдөр Монгол Улсын Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, Төрийн шагналт, уран барималч Л.Болдын зураг төслөөр босгосон билээ. Энэ дурсгалын цогцолборын Улаанбаатар дахь хувилбар нээлтээ хийлээ.

Коммунист харгислал, тоталитар дэглэмийн он жилүүдэд огт хийгээгүй хэрэгт ял тулгагдан хилсээр цөлөгдсөн, амь насаа алдсан Монгол Улсын иргэд, Ерөнхий сайдууд, төрийн зүтгэлтнүүдийн сийлсэн энэхүү дурсгалын самбарын Орос дахь хувилбарыг гэрэлт 2 метр өндөртэй, 50 см өргөн хар өнгийн габро чулуун хавтангуудаар бүтээсэн байдаг. Харин төрөлх газар шороон дээр нь босгож байгаа дурсгалын самбарыг сүүн цагаан өнгийн боржин чулуугаар бүтээжээ. 

1930-1940 онд ЗХУ-д хэлмэгдсэн 250 гаруй иргэдийн нэр төрийг сэргээх, цагаатгах, хилс хэрэгт холбогдуулсан архивын материалыг татан авах анхны алхамыг Ерөнхиийлөгч асан П.Очирбат санаачлан улмаар хоёр улсын Ерөнхийлөгч хамтарсан мэдэгдэл гаргаж байв. Үүний дараа хоёр улсын цагаатгалын комисс, прокурор, тагнуул, архивын байгууллагуудын хамтран ажилласнаар улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн мэдээллийг архиваас татан авч, улмаар цагаатгуулсан юм. Коммунист хэлмэгдүүлэлтэд хэдэн арван мянгаар тоологдох монгол үндэс угсаатан болон БНМАУ-ын иргэд нэрвэгдсэн болохыг судлаачид тооцож гаргасан байдаг. Хэлмэгдэгсэдийн дотор Монгол Улсын Ерөнхий сайд А.Амар, Ерөнхий сайд П.Гэндэн,  Улсын Бага Хурлын дарга Д.Догсом, Улсын Бага Хурлын орлогч дарга Д.Лосол, Сангийн сайд С.Довчин нарын зэрэг төр, нийгмийн зүтгэлтэнүүд үндэсний сэхээтнүүд, манлайлагчид, эгэл жирийн иргэд байсан юм.

 ‘‘Хэлмэгдэгчдийн дурсгалын ногоон төгөл’’ нь ЗХУ-д хэлмэгдсэн 249 монгол хүний ар гэр, үр хүүхэд, гэр бүлийн гишүүд хэлмэгдэгсдийн дурсгалыг эх нутагтаа хүндэтгэх, дурсах орчинг бүрдүүлэх чухал ач холбогдолтой болж байна. Үүгээр зогсохгүй Улс төрийн хэлмэгдүүлэлтийн бусад үр дагаврыг арилгах, хэлмэгдэгчдийн нэр төрийг сэргээж, дурсгалыг мөнхжүүлэх, өсвөр, залуу үеийг соён гэгээрүүлэхэд томоохон хувь нэмэр оруулах нь дамжиггүй.

Монгол Улсын Их Хурлын дэд дарга, Цагаатгах ажлыг удирдан зохион байгуулах улсын комиссын дарга С.Одонтуяагийн санаачилгаар, Нийслэлийн Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын дарга бөгөөд Цагаатгах ажлыг удирдан зохион байгуулах Нийслэлийн салбар комиссын дарга Ж.Батбаясгалан нарын хичээл зүтгэлээр ийнхүү ‘‘Хэлмэгдэгчдийн дурсгалын ногоон төгөлд’’ ЗХУ-д хэлмэгдсэн монголчуудын гэрэлт самбар сүндэрлэн босож байна.  

МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ДЭД ДАРГА, ЦАГААТГАХ АЖЛЫГ УДИРДАН ЗОХИОН БАЙГУУЛАХ УЛСЫН КОМИССЫН ДАРГА С.ОДОНТУЯА

Нээлтийн арга хэмжээг хүндэтгэн хүрэлцэн ирсэн та бүхэнд энэ өдрийн мэнд дэвшүүлье.

  Энэ өдөр бид Монгол улсад өрнөсөн хэлмэгдүүлэлтийн он жилүүдийг эргэн нэг санаж, улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдсэн олон иргэдийн дурсгалыг мөнхжүүлэх гунигтай боловч үнэн түүхийн гэрч болон зогсож байна. 

Эх орныхоо төлөө хоёргүй сэтгэлээр зүтгэж явсан ч тухайн цаг үеийн үзэл сурталын нөлөөгөөр харийн оронд дуудагдан баривчлагдаж, хилс хэрэг хүлээлгэн ял эдлэн, цаазаар авахуулж эх орон, элгэн садандаа эргэн ирж чадаагүй тэдгээр иргэдээ дурсан санаж байна. 

Хэдий тийм боловч харьд хэлмэгдсэн монгол иргэдийн шарил төрөлх эх орондоо нутаглуулаагүй байдал, тэдгээрийн үр хойчис дурсгалыг нь хүндэтгэх боломж хязгаарлагдмал байгаа зэргээс улбаалан өнөөгийн ОХУ-д байгаа гэрэлт самбар бүхий цогцолборын хуулбар хувийг төрөлх Монгол нутагт нь ‘‘Хэлмэгдэгчдийн дурсгалын ногоон төгөл’’-ийн хамт ‘‘Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн’’–д бүтээхээр зорьж, Улсын комиссын ажлын алба, төрийн болон ТББ-ууд хамтран ажилласаар өнөөдөр энэ ажил биеллээ олж олны хүртээл болж байна. 

Энэхүү ‘‘Хэлмэгдэгчдийн дурсгалын ногоон төгөл’’-д, 249 хэлмэгдэгчийн нэрс бүхий дурсгалын самбар нь Нийслэл хотын ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлэхэд хувь нэмрээ оруулаад зогсохгүй олон нийтийн амралт чөлөөт цагаа өнгөрүүлэхэд, нэн ялангуяа харь улсад хэлмэгдсэн хэлмэгдэгчдийн ар гэр, үр хүүхэд, ахан дүүс, түүнчлэн өнөө цагийн хүүхэд залуучуудад түүхэн үнэнийг мэдүүлэх, Монгол Улсын тусгаар тогтнолын төлөө амь насаа зориулсан өвөг дээдсийнхээ дурсгалыг хүндэтгэх орчин бүрдүүлэхэд чухал ач холбогдолтой юм.

С.Одонтуяа хэлэхдээ 2021 оны 10 дугаар сард Москвад очиж уг хөшөөнд цэцэг өргөөд буцахад сэтгэл нэг л хүнд байсан. Хүний газар элэг нэгтнүүд маань бас л тортой хамгаалалттай, цоожтой хаалганы цаана үлдлээ. Нутагт нь хөшөөг нь босгож Монголчууд бид хүндэтгэл үзүүлж байх юмсан даа гэж бодож буцсан. Ирээд энэ ажлыг санаачилж эхэлсэн.


1
angry
1
care
0
haha
4
liked
0
love
1
sad
0
wow

Сэтгэгдэл (5)

ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
192.82.90.67
2022/10/06
0
0
Хөшөөгөө одоо больчихоос ой.Хэлмэгд
Хариулах
192.82.91.75
2022/10/06
0
0
Одоо харин эх орон ард түмнээ гэсэн үнэн үг хэлсэн хүмүүсийг барьж хориод яллаад байгаа юм бишүү! Тэдний төлөө л тэмцмээр байх юм гэтэл өнгөрсөн юм яриад явах тэнэгүүд их байна даа! Дахиад л сонгогдох санаатай л үздэг юмаа даа
Хариулах
192.82.75.190
2022/10/06
0
0
Сэтгүүлч ээ, наад хөшөө чинь яг хаана байгаа юм бэ? Ажлаа гүйцэд хий.
Хариулах
213.87.137.57
2022/10/06
0
0
Хамгийн сайн тавтай морилно уу секс болзоо сайт --- www.Hot24.pw
Хариулах
2405:8100:8000:5ca1::4b:d241
2022/10/05
0
0
Салдан гэж хэлмэгдүүлэгч алсан хүмүүсээсээ уйчлал гуйж байгаа царайтай юм байх даа Салдан гэж бузар хэлмэгдүүлэгч дарангуйлагч новш байж билээ.
Хариулах
Шинэ мэдээ
П.Сайнзориг: Шуурхай ажиллаж олон нийтийн эргэлзээг нэг талд нь гаргана 5 цагийн өмнө
Тавантолгой ХК-ийн үйлдвэрлэл хариуцсан дэд захирал П.Мөнхтуул: Манай уурхайгаас хулгайн нүүрс гарах ямар ч боломжгүй 6 цагийн өмнө
Иргэн: Та нараас ичээд Чингис хааны хөшөө буруу харах гэж байна, мөнгөө авъя, ямар шир юм бэ? 6 цагийн өмнө
Жүжигчин Р.Адьяа: Энэ залуус зүгээр л талбайг тойрох гэж ирээгүй шүү, хулгай хийчихээд ордонд гүрийгээд суугаад байж болохгүй 6 цагийн өмнө
С.Амарсайхан: Нүүрсний хулгайг одоо л өргөн хүрээнд шалгаж дуусгахгүй бол ирээдүйд ч хардлага тасрахгүй 7 цагийн өмнө
Өмнөговь аймгийн Засаг дарга Р.Сэддорж: Намайг дөрвөн жилийн турш шалгаад дууссан, би олон удаа гүтгүүлж, доромжлуулж байна 7 цагийн өмнө
Жагсагчид: Бээлий маань цоорсон ч төрийг бээлий авч өг гэсэнгүй, нэрсээ л зарлачих 7 цагийн өмнө
"Тавантолгой" ХК-ийн захирал Ж.Доржсүрэн: 340 мянган тонн нүүрс шатсан 8 цагийн өмнө
Нүүрсний хулгайн мөнгө “Жаргалант”-ын аманд хаус болжээ 8 цагийн өмнө
Төрийн ордон эзэнгүй, УИХ-ын зарим гишүүн нэрээ хаалган дээрээсээ авчээ 10 цагийн өмнө
Нүүрс тээвэрлэлт, төлбөртэй холбоотой 2 эрүүгийн хэргийг шүүхэд шилжүүлэх саналтай ирүүлснийг прокурор хянаж байна 10 цагийн өмнө
Казахстанд хаус хороолол барьсан гэх Х.Нурлатыг хорих санал гаргалаа 11 цагийн өмнө
О.Батнайрамдал: Өнөөдрөөс дизель түлшний нийлүүлэлт хэвийн болно 12 цагийн өмнө
​Шүүх: А.Сүхбатын хамаарал бүхий компаниар Хөгжлийн банкинд 25.9 тэрбум төгрөгийг төлүүлэхээр шийдвэрлэлээ 12 цагийн өмнө
Б.Ганхуягийг нэг сар цагдан хорих шийдвэрийг гаргалаа 13 цагийн өмнө
Нүүрсний хэргээр саатуулагдсан дөрвөн хүнийг үргэлжлүүлэн нэг сар цагдан хорихоор боллоо 13 цагийн өмнө
Хулгайн нүүрсний мөнгөөр Казахстаны Алмата хотод орон сууцны хороолол барьсан хэрэг шалгагдаж байна 13 цагийн өмнө
Шууд асууя: Нүүрсний хулгайн жинхэнэ, том эздийг АТГ илрүүлж чадах уу? 14 цагийн өмнө
Шинжилгээнд хамрагдсан иргэдээс 135 хортой хавдрын шинэ тохиолдлын оношыг баталгаажуулж, эмчилгээг эхэлсэн 14 цагийн өмнө
ЭМЯ: Халдвар авсан тохиолдолд хөнгөн өвчилж, эдгэж байна 14 цагийн өмнө