Д.Алтанцэцэг: Газрын тос боловсруулах үйлдвэр зөвхөн АИ95 үйлдвэрлэнэ

Улсын Их Хурлын гишүүн Г.Тэмүүлэнгээс Монгол Улсын Шадар сайд С.Амарсайханд хандан тавьсан Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийг дэмжих тухай хуулийн хэрэгжилт болон Дорноговь аймгийн Алтанширээ суманд баригдаж буй газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн бүтээн байгуулалтын явцын талаарх асуултын хариуг сонслоо. Төслийн өдөр тутмын үйл ажиллагааг “Монгол газрын тос боловсруулах үйлдвэр” ТӨХХК хэрэгжүүлэн ажиллаж байгаа бөгөөд үйлдвэрийн бүтээн байгуулалтын ажлыг БНЭУ-ын Экспорт-Импортын (Эксим) банк, төслийн менежментийн зөвлөх компанитай зөвшилцөн технологийн бус барилга байгууламж, анхдагч процессын болон дагалдах байгууламж, үйлдвэрийн цахилгаан станц, лицензит технологийн байгууламж гэж 4 хэсэгт хуваан хэрэгжүүлж байгаа юм байна.

Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн явцын талаар байнгын хорооны гишүүд асуулт асууж, хариулт авав. 

УИХ-ын гишүүн Н.Наранбаатар: Энэ үйлдвэрийг анхнаасаа хэзээ ашиглалтад оруулна гэж төлөвлөсөн юм. Бодит байдал дээр хэзээ ашиглалтад орохоор байгаа юм. Хэрвээ хоцорч ашиглалтад орохоор бол юунаас болсон юм. Засгийн газар, УИХ-аас ямар дэмжлэг шаардлагатай байгаа юм. Ашиглалтад ороод ямар төрлийн бүтээгдэхүүнүүд үйлдвэрлэх юм. Бидний хэрэглэдэг бүх бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэх үү. Дотоодын хэрэгцээний хэдэн хувийг хангах юм бэ. Эдгээр асуултад тодорхой хариулт өгнө үү.

Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн захирал Д.Алтанцэцэг:

Үйлдвэрийн анх ТЭЗҮ-ийг гаргаад УУХҮЯ-ны Эрдэс баялгийн мэргэжлийн зөвлөхөөр батлуулахад 2018 оны арванхоёрдугаар сар байсан. Үндсэн 12 технологийн байгууламж тус бүрдээ нэг, нэг үйлдвэр гэж ойлгож болно. 2023, 2024 онд барилгын ажлыг дуусгана гэж байсан.Үйлдвэр том хэмжээний манай улсын хувьд бетоноос бусад бүх материалаа гаднаас авч байгаа. Үйлдвэрийн барилга угсралтын ажлыг 2025 онд дуусгахаар ажиллаж байна. Инженерийн ажил гурван жил үргэлжлээд үндсэндээ дуусч байна. Туйлын баяртай байна. Үйлдвэр  зөвхөн түлш шатахуун буюу АИ95-ыг үйлдвэрлэнэ. Судалгаан дээр судалж, 60 хувь нь дизель бүтээгдэхүүн байна. АИ92-ыг үйлдвэрлэхээс татгалзсан. Шингэрүүлсэн шатдаг бүтээгдэхүүн гаргана. Мөн онгоцны түлш 80 мянган тонн үйлдвэрлэнэ. Мэдээж импортоор авч байгаа бүтээгдэхүүнээс хамаагүй бага өртөгтэй байна. Бид эдийн засгийн тооцоолол хийхдээ борлуулалтын үнээ гаалийн үнээр боддог. Жижиглэнгийн үнэд гаалийн үнэ шингэдэг. Гаалиар нефть импортлогч компаниуд ямар үнээр оруулж ирж байна тэр үнээр борлуулна. Ингээд ашиг, үйл ажиллагааны зардлаа нэмээд одоо байгаа жижиглэнгийн үнээс 25 хувиар хямд зарна.

УИХ-ын гишүүн Л.Мөнхбаатар: 

УИХ дэмжлэг үзүүлж ажиллаж байгаа. Тодорхой төсөлд зориулж бие даасан хууль гаргаж байсан түүх бараг байхгүй. Газрын тосны үйлдвэр байгуулах нь манай улсын эдийн засаг болон үндэсний аюулгүй байдалд нэн тулгамдсан чухал асуудал учраас бие даасан хуулийг УИХ-аас баталсан. Энэ хуулийн хэрэгжилтийг мөн сонсох шаардлагатай. Танилцуулгаас харахад цар тахлын амаргүй нөхцөлд ажиллаж байгаа ч амжиллтай явж байна. Засгийн газраас газрын тос боловсруулах үйлдвэрт төрөөс дэмжлэг үзүүлэх журам гаргана гэж байсан. Энэ журам гарсан уу. Журам гарснаар захиргааны процессууд илүү хурдан явна. Газрын тосны хайгуул хийх эрхийг олгосон. Энэ чиглэлд ямар ажил хийж байна. 2024 онд  үйлдвэр ашиглалтад орна. 2024 он хүртэл газрын тос авах уу. 1.5 сая тонндоо хүрэх боловжтой юу. Ямар тооцоолол байна вэ.

Шадар сайд С.Амарсайхан:

Журмыг Засгийн газар наймдугаар сард хэлэлцсан. Уг журам гарснаар бодитой үр дүнгүүд гарна.